Kültür

Tekerleme Nedir? Tekerleme Çeşitleri

Tekerleme Nedir? Tekerleme Çeşitleri nelerdir? diye merak ediyorsanız bu yazı tam size göre. Bir halk edebiyatı türü olan tekerleme; genelde gerçek hayattan uzak hayali öğeler ve düşünceler içeren, eşsesli kelimelerden kurulmuş olan, belli bir düzende ilerleyip şiir niteliğinde olan; kafiye, yinelemeler ve ikilemelerden oluşan ardı ardına dizili söz dizeleridir. Tekerlemelerde söz oyunları cümlelerin uyumlu bir şekilde birbirine bağlanmasıyla oluşur. Daha çok oyunlarda eğlence amaçlı ve ebe seçmek amaçlı ya da masallarda ve törenlerde ilgi çekmek ve ahenk katmak için kullanılan türlerdir. Tekerlemelerin aldığı adlar yöreden yöreye değişir. Bazı yörelerde sayışma denirken bazılarında döşeme adını alır. Karagöz Hacivat oyununda ise muhavere olarak bilinir.

Tekerleme Çeşitleri Şunlardır

Ebe Seçimi Tekerlemeleri (Çocuk Oyunları Tekerlemeleri)

Takımca veya grupça oynanan oyunlarda ikiden fazla oyuncu varsa ebenin kim olacağı konusunda, grup oluşturma ve hakemin kim olacağına karar vermek için yapılan sayışmalarda kullanılır.

Masal Tekerlemeleri

Masala ahenk katan kalıplaşmış sözler olup, masalın başında, ortasında ve sonunda kullanılır. Bu kafiyeler ses dizeleri aynı zamanda okuyucunun daha çok dikkatini çekmek ve anlatılanın monotonluktan çıkıp bir renk katılması amacıyla da kullanılır. “Evvel zaman içinde kalbur saman içinde…” ve “onlar ermiş muradına…” gibi.

Tören Tekerlemeleri

Atalardan günümüze kadar yerleşmiş bir kültür haline gelen tören tekerlemeleri; bayram, yiğitlik ve cesaret gösterileri olan güreş, aşık yarışmaları gibi törenlerde kullanılır.

Bağımsız Tekerlemeler

Dil sürçmelerinin çok yaşandığı ardı ardına söylenen söylemesi zor ve şaşırtmalı, tek veya da yarım tümcelerden oluşan yanıltıcı ses dizelerinden oluşan dil tekerlemeleri de denilen tekerleme çeşididir. Bazen ceza olarak kullanılan dil tekerlemeleri bazen de dil çalışmaları için de oldukça işe yarayan bir yöntemdir. Amaç hızlı ve yanlışsız olarak tekerlemeyi tamamlamaktır.

Edebi Bir Eser Olarak Tekerlemeler Şekil Yönünden İki Çeşittir;

  • Nazım biçimindeki(manzum) tekerlemeler
  • Düz yazı biçimindeki(mensur) tekerlemeler

Yorum Yap